Quyền sử dụng đất của hộ gia đình trong đó có thành viên đã kết hôn nhưng vợ (chồng) không cùng là thành viên của hộ

Tài sản tạo lập trong thời kỳ hôn nhân là tài sản chung. Trừ các trường hợp được ghi nhận tại Luật HN&GĐ Điều 43 và đặc biệt tại Điều 11 Nghị định số 126/2014/NĐ-CP ngày 31/12/2014, nguyên tắc này được áp dụng đối với tất cả các loại tài sản.

Trong trường hợp đất được giao cho hộ gia đình trong đó có thành viên đã kết hôn, nhưng vợ (chồng) không phải là thành viên của hộ, thì vợ (chồng) của thành viên đó không mang tư cách chủ thể quyền sử dụng đất. Tuy nhiên, giá trị của phần quyền sử dụng đất của thành viên đó là tài sản chung. Bởi vậy, cần phân biệt việc thực hiện các của người quyền sử dụng đất và thực hiện quyền đối với giá trị phần quyền sử dụng đất.

Chỉ có thành viên đó mới có quyền thực hiện các quyền của người sử dụng đất cùng với các thành viên khác của hộ, vợ (chồng) của thành viên không có quyền đó. Ví dụ, khi cần chuyển nhượng, thế chấp quyền sử dụng đất, thì thành viên đó cùng với các thành viên khác xác lập giao dịch; vợ (chồng) của thành viên không tham gia.

Nhưng trong trường hợp ly hôn, thì giá trị của phần quyền sử dụng đất của thành viên đó được ghi nhận trong khối tài sản chung để phân chia.

Mọi chuyện cũng giống như trường hợp tài sản là cổ phần trong công ty. Cổ phần tạo lập trong thời kỳ hôn nhân là tài sản chung về mặt giá trị. Nhưng chỉ có người đứng tên mới có tư cách cổ đông và có quyền thực hiện các quyền được thừa nhận cho cổ đông đối với cổ phần nắm giữ, bao gồm quyền định đoạt.

Hoặc như trường hợp công chứng viên có phần vốn góp trong văn phòng công chứng. Nếu phần vốn góp được thực hiện trong thời kỳ hôn nhân của công chứng viên, thì phần vồn góp đó là tài sản chung về mặt giá trị. Nhưng chỉ có công chứng viên góp vốn tự mình thực hiện các quyền của chủ sở hữu đối với phần vốn góp; vợ (chồng) của công chứng viên không tham gia. Trường hợp vợ chồng ly hôn, thì giá trị phần vốn góp được nhập vào khối tài sản chung để chia.

(Nguồn: Bài viết của Viện sĩ – PGS.TS Nguyễn Ngọc Điện ngày 15/03/2026)